Paragrafen

De paragraaf geeft een meerjarig overzicht van alle lokale heffingen en onderscheidt ongebonden heffingen (vrij inzetbaar voor algemene uitgaven) en gebonden heffingen (bestemd voor specifieke taken).

Beleids- en vergelijkingspunten

• Indexering en tariefbeleid: OZB-opbrengsten worden geraamd en geïndexeerd (inflatiecorrectie toegepast bij raming 2027); tariefbepaling volgt uit gewenste opbrengst gedeeld door totale WOZ-waarde.

• Regionale positie: De Ronde Venen heeft een relatief laag OZB-tarief voor woningen en een middenmootpositie voor niet-woningen vergeleken met omliggende gemeenten (bron: Atlas van de lokale lasten 2026).

• De tarieven voor de riool- en afvalstoffenheffingen worden geraamd op basis van het uitgangspunt dat wordt gestreefd naar 100 procent kostendekking.

• Leges-opbrengsten en bouwgerelateerde leges kunnen sterk fluctueren; dit is een benoemd financieel risico.

• Er is € 155.000 gereserveerd voor kwijtscheldingen in 2027.

• De voor 2027 geldende tarieven voor de overige belastingen en rechten stijgen met een inflatiecorrectie van 2,5 procent, uiteraard met uitzondering van die tarieven die het Rijk heeft vastgesteld of gemaximeerd. De overige uitzonderingen worden toegelicht in het voorstel tot vaststelling van de belasting- en legesverordeningen 2027. Hiermee wordt de beslisboom van het coalitieakkoord gevolgd.

In dit onderdeel wordt een meerjarig overzicht gegeven van alle lokale heffingen die de gemeente ontvangt. Het gaat om de jaren 2025 t/m 2030, weergegeven in bedragen x € 1.000.

De heffingen zijn onderverdeeld in twee categorieën.

1. Ongebonden heffingen

Dit zijn heffingen waarvan de opbrengsten vrij inzetbaar zijn. De gemeente kan deze middelen gebruiken voor algemene uitgaven binnen de begroting. Voorbeelden zijn de onroerendezaakbelasting (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting en parkeerbelasting. Deze inkomsten vormen een belangrijk deel van de algemene dekkingsmiddelen.

2. Gebonden heffingen

Dit zijn heffingen waarvan de opbrengsten uitsluitend mogen worden besteed aan een specifieke gemeentelijke taak. De besteding is dus wettelijk of beleidsmatig begrensd. Voorbeelden zijn de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing, die kostendekkend moeten zijn en alleen mogen worden ingezet voor de betreffende voorzieningen. Ook leges, begraafplaatsrechten en BIZ-bijdragen vallen onder deze categorie.

Algemeen

De onroerendezaakbelasting (OZB) is een algemene heffing, die wordt bepaald aan de hand van de in de begroting vastgestelde opbrengst en de WOZ-waarden van de objecten in de gemeente. In de begroting geven we aan hoeveel opbrengst we via de OZB willen binnenhalen voor het jaar 2027. Deze begrote opbrengst wordt vermenigvuldigd met een vastgestelde indexatie om de inflatie te verwerken. Vervolgens vindt een correctie plaats op basis van het aantal WOZ-objecten in de gemeente (peildatum 1 januari 2026 voor de begroting 2027).

Het tarief wordt vervolgens bepaald door de gewenste opbrengst te delen door de totale WOZ-waarde. Dit betekent bij een stijging van de WOZ-waarde een lager tarief en bij daling van de WOZ-waarde een hoger tarief wordt vastgesteld. Als de opbrengst achteraf hoger blijkt te zijn dan waarmee gerekend was, dan levert dit eenmalig een voordeel op, maar het jaar erna vindt een neerwaartse bijstelling van het tarief plaats. Deze werkwijze geldt voor zowel woningen als niet-woningen. Eind 2026 volgt een voorstel aan de raad om de tarieven voor 2027 vast te stellen.

Opbrengsten

In onderstaande tabel is vermeld de omvang van de gewenste opbrengst van onroerendezaakbelastingen gesplitst naar woningen en niet-woningen.

Onroerendezaakbelasting voor woningen, niet-woningen en de relatie met de algemene uitkering

Alle gemeenten ontvangen van het Rijk een algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dit is de belangrijkste inkomstenpost voor iedere gemeente. De hoogte van de rijksbijdrage bestaat uit een genormeerd kostengeoriënteerde bestanddeel waarvan de genormeerde OZB-inkomsten worden afgetrokken. Het kostengeoriënteerde bestanddeel wordt bepaald door verschillende variabelen; aantal inwoners en woningen, leeftijdsopbouw, aantal bijstandontvangers, centrumfunctie, etc.

Het genormeerde OZB-inkomstenbestanddeel wordt bepaald door een genormeerd landelijk uniform rekentarief over de WOZ-waarden in de gemeente. De aftrekpost voor 2027 van woningen en niet-woningen is gezamenlijk 15,0 miljoen euro. Het tarief is voor alle gemeenten gelijk. Verschillen tussen gemeenten in de OZB-aftrekpost worden daardoor alleen bepaald door verschillen in de waarden van onroerende zaken. De tarieven die de gemeenten werkelijk in rekening brengen bij de gebruikers en eigenaren van onroerende zaken spelen hierbij geen enkele rol. Dit betekent dat wanneer een gemeente het OZB-tarief verhoogt of verlaagt dat geen gevolgen voor de algemene uitkering uit het gemeentefonds heeft. Alleen als de waarde verandert, door hertaxatie of door nieuwbouw of sloop, verandert de algemene uitkering.

Onroerendezaakbelasting voor woningen vergeleken met omliggende gemeenten

De OZB-tarieven voor woningen in 2026 liggen in de provincie Utrecht uiteen. Uit de Atlas van de lokale lasten 2026 (COELO, Rijksuniversiteit Groningen) blijkt dat gemeenten zoals Lopik, Bunnik en Oudewater tot de hoogste tarieven behoren, terwijl Zeist, Renswoude en IJsselstein tot de laagste categorie vallen. De Ronde Venen heeft met 0,0721 een relatief laag OZB-tarief vergeleken met omliggende gemeenten. Dit betekent dat inwoners in onze gemeente minder OZB betalen dan in veel andere Utrechtse gemeenten.

De Atlas van de lokale lasten 2027 verschijnt in het voorjaar van 2027. De nieuwe gegevens worden betrokken bij de volgende begroting.

Onroerendezaakbelasting voor niet-woningen vergeleken met omliggende gemeenten

Voor niet-woningen betalen zowel de eigenaar als de gebruiker OZB. Omdat deze lasten in de praktijk grotendeels worden doorberekend (bijvoorbeeld via huur), zijn de tarieven samengevoegd tot één totaalbeeld. De vergelijking is gebaseerd op de Atlas van de lokale lasten 2026 (COELO, Rijksuniversiteit Groningen). Uit de gegevens blijkt dat Utrecht met 0,9291% het hoogste tarief voor niet-woningen in de provincie Utrecht heeft. Gemeenten als Leusden, Nieuwegein en Bunnik volgen met relatief hoge tarieven.

De Ronde Venen (0,5007%) bevindt zich in de middenmoot, met een tarief dat lager is dan in veel omliggende gemeenten, zoals Montfoort, Woerden, Oudewater en Wijk bij Duurstede. Tegelijkertijd ligt het tarief boven dat van gemeenten met de laagste lasten, zoals IJsselstein, Zeist en Renswoude.

De Atlas van de lokale lasten 2027 verschijnt in het voorjaar van 2027. De nieuwe inzichten worden betrokken bij de volgende begroting.

Voor overnachtingen in hotels, pensions en andere (ook mobiele) vakantieonderkomens binnen de gemeente De Ronde Venen wordt toeristenbelasting geheven van niet-ingezetenen. De heffing wordt opgelegd aan degene die de overnachtingsmogelijkheid aanbiedt (bijvoorbeeld hotelier of pensionhouder); deze exploitant mag de belasting doorberekenen aan de gast.

Tarieven toeristenbelasting

Conform het coalitieakkoord 2026 – 2030 mogen de tarieven de komende vier jaar niet meer stijgen dan de geldende inflatiecorrectie. Voor 2027 is een inflatiecorrectie van 2,5% toegepast; bedragen boven € 100 zijn na verhoging naar beneden afgerond op hele euro’s.

Vergelijking met andere gemeenten

Vanwege de veelvormigheid van lokale heffingsstructuren is een eenduidige vergelijking tussen gemeenten lastig. Voor een indicatie is gebruikgemaakt van de Atlas van de lokale lasten 2026; de Atlas 2027 verschijnt in het voorjaar van 2027 en de uitkomsten worden meegenomen in de volgende begroting.

De forensenbelasting is bedoeld om mensen die veel tijd in de gemeente doorbrengen maar er niet wonen, te laten bijdragen aan het gemeentelijke voorzieningenniveau. Het is geen instrument om exacte kosten van voorzieningen per persoon door te berekenen; het levert een algemene bijdrage aan het onderhoud en de kwaliteit van lokale voorzieningen.

De heffing richt zich op personen die structureel gebruikmaken van gemeentelijke voorzieningen zonder inwoner te zijn, bijvoorbeeld werknemers met een tweede verblijf of langdurige dagbezoekers. De precieze reikwijdte en vrijstellingen worden vastgelegd in de verordening.

De opbrengsten van de forensenbelasting zijn doorgaans klein in verhouding tot andere gemeentelijke belastingen. In gemeenten met een substantieel aantal tweede woningen of veel niet-ingezetenen kan de forensenbelasting echter een aanzienlijkere bijdrage aan de begroting leveren.

De parkeerbelasting betreft het betaald parkeren in Vinkeveen en het verstrekken van vrijstellingen voor 'blauwe zones', welke vijf jaar geldig zijn. 

Uitgangspunten:

• Herijking grondstoffenbeleid 2020 (oktober 2022).
• De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend.
• Vanaf 1 januari 2024 betaalt iedereen in De Ronde Venen afvalstoffenheffing op basis van een kleine of grote restafvalcontainer. Op deze manier beloont de gemeente inwoners als ze afval goed scheiden en zo min mogelijk restafval aanbieden.
• Via de voorziening afvalstoffenheffing worden incidentele tegenvallers in de kosten en de opbrengsten van afval opgevangen zonder dat er tariefsaanpassingen nodig zijn. Zie voor de ontwikkeling van deze voorziening de 'Financiële begroting' bij het onderdeel 07 | De stand en het verloop van voorzieningen.

Uitgangspunten:

• Water- en Rioleringsplan De Ronde Venen 2023 - 2027.
• De rioolheffing is 100% kostendekkend.
• De rioolheffing wordt geheven van eigenaren van woningen en niet-woningen.
• De watertaken zijn het inzamelen van afvalwater, verwerken van hemelwater en het treffen van maatregelen om structureel grondwateroverlast te voorkomen. Dus het gaat niet alleen om het object maar over de waterhuishouding binnen de gehele gemeente.
• Bij een waterverbruik boven de 600 kuub ontvangt de gebruiker een aanslag voor het meerverbruik.
• Via de voorziening rioolheffing worden incidentele tegenvallers in de kosten en de opbrengsten van riool opgevangen zonder dat er tariefsaanpassingen nodig zijn. Zie voor de ontwikkeling van deze voorziening de 'Financiële begroting' bij het onderdeel 07 | De stand en het verloop van voorzieningen.

Leges zijn retributies voor diensten die door de gemeente worden verleend, zoals de behandeling van vergunningaanvragen of het verstrekken van documenten. Gemeenten mogen met leges alleen de gemaakte kosten dekken; winst maken is niet toegestaan. De opbrengsten uit leges dienen om kwaliteit, personeel, huisvesting en materiaalkosten van gemeentelijke dienstverlening te bekostigen.

Bouwen en wonen

De leges voor bouwen en wonen dekken de kosten van gemeentelijke dienstverlening bij omgevingsvergunningen en andere fysieke leefomgevingstaken. De uiteindelijke opbrengst kan sterk variëren door:

• Aantal aanvragen omgevingsvergunningen en bouwmeldingen.
• Omvang en complexiteit van projecten.
• Bouwen op locaties in eigendom van derden, wat pieken en dalen veroorzaakt.
• Economische conjunctuur en regionale bouwactiviteit

Dit onderdeel staat in de top 5 van financiële risico’s binnen programma 1 | Wonen.

Burgerzaken

Voor de uitgifte van een paspoort, rijbewijs of identiteitskaart worden leges geheven. De tarieven voor akten van de burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en de verklaring omtrent het gedrag worden door het Rijk vastgesteld. In de schattingen wordt ervan uitgegaan dat burgers elke tien jaar een paspoort en elke vijf jaar een rijbewijs aanvragen.

Overige leges

In het onderdeel overige leges zijn de volgende vergoedingen opgenomen:

• Vergunningen op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
• Kabels- en leidingenvergunningen.
• Gehandicaptenparkeerkaart.
• Toezicht op kinderopvang.

Deze leges vormen een bron van inkomsten voor de gemeente ter dekking van de uitvoeringskosten en kennen minder grote schommelingen.

Er zijn drie gemeentelijke begraafplaatsen: aan de Bijdorplaan in Abcoude, aan de Rijksstraatweg in Baambrugge en aan de Ringdijk in Wilnis. Voor het gebruik van de begraafplaats en de diensten die de gemeente verleent bij een begrafenis, worden heffingen in rekening gebracht. Alle tarieven en voorwaarden zijn vastgelegd in de Verordening op de heffing en invordering van lijkbezorgingsrechten.

Marktgeld is de retributie voor het gebruik van standplaatsen op wekelijkse markten. De gemeente brengt deze heffing in rekening om de kosten van organisatie, toezicht, onderhoud en faciliteiten te dekken. De tarieven zijn vastgelegd in de Verordening op de heffing en invordering van marktgelden.

In de tabel hieronder staan, op alfabetische volgorde, de woonlasten 2026 weergegeven van de gemeenten in de provincie Utrecht. De cijfers zijn overgenomen uit de Atlas lokale lasten 2026 van het COELO. Daarin staan de lasten voor éénpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens in koopwoningen. 

De woonlasten in De Ronde Venen voor zowel eenpersoonshuishoudens als meerpersoonshuishoudens liggen onder het gemiddelde in de regio. 

Lokale heffingen die direct voor rekening van ondernemers komen:

• Onroerendezaakbelasting niet-woningen.
• Riool- en waterzorgheffing.
• Afvalstoffenheffing.
• Marktgelden.
• Bedrijveninvesteringszone (BIZ)-bijdrage.

Heffingen die via ondernemers worden geïnd, maar niet ten laste van hen komen zijn de land- en watertoeristenbelasting.

Ondernemers worden ingedeeld naar winkel, kantoor, hotel, agrarisch bedrijf, groothandel en productiebedrijf. Door de variatie in ondernemers ontstaan verschillen in de gemiddelde WOZ-waarden, waterverbruik en afval. Hierdoor is er geen benchmark beschikbaar op landelijk en gemeentelijk niveau. De onroerendezaakbelasting voor niet-woningen is de grootste lokale last voor ondernemers. Vergeleken met omliggende gemeenten hanteert De Ronde Venen een OZB-tarief dat lager ligt dan het regionale gemiddelde.

Inwoners met een laag inkomen kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, waardoor zij deze niet of slechts gedeeltelijk hoeven te betalen. Voor het jaar 2027 is er € 155.000 gereserveerd voor kwijtscheldingen. Deze uitgaven zijn onderdeel van het gemeentelijke minimabeleid.

De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de mate waarin de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen en hoe de belangrijkste risico’s zich ontwikkelen. Landelijk is bepaald dat gemeenten in deze paragraaf een set financiële kengetallen opnemen die de verhouding tonen tussen onderdelen van begroting en balans. Deze kengetallen zijn geen normeringsinstrument, maar dienen om de financiële positie transparant te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. Ze zijn opgenomen in het financieel dashboard onder Bestuurlijke hoofdlijnen.

Centraal staat de weerstandsratio, berekend als weerstandscapaciteit gedeeld door risico’s. Een ratio boven de 2 wordt landelijk als uitstekend beschouwd. Voor 2027 bedraagt de weerstandscapaciteit € 50,7 miljoen en de risico’s € 11,2 miljoen, wat zorgt voor een ratio van 4,5. Dit bevestigt dat de gemeente beschikt over een financiële buffer.

In deze paragraaf worden de begrippen toegelicht, de ontwikkeling van het weerstandsvermogen gepresenteerd en de risico’s per programma inzichtelijk gemaakt. Hiermee krijgt de raad een beeld van de robuustheid van de financiële positie en de mate waarin de gemeente in staat is om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen.

• Weerstandsvermogen: geeft aan in hoeverre de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen; hoe hoger de ratio, hoe groter de robuustheid.

• Weerstandscapaciteit: alle middelen die beschikbaar zijn om niet-begrote tegenvallers op te vangen (o.a. reserves, resultaten, stille reserves, onbenutte belastingcapaciteit).

• Risico’s: gebeurtenissen met financiële gevolgen die niet in de begroting zijn verwerkt; zowel positief als negatief.

De tabel laat zien hoe het weerstandsvermogen zich ontwikkelt in de periode 2025–2030. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de geïnventariseerde risico’s. Deze verhouding geeft aan in hoeverre de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen.

Het onderstaande overzicht toont welke financiële middelen de gemeente De Ronde Venen beschikbaar heeft om in de periode 2025 –2030 onverwachte uitgaven op te vangen.

Toelichting:

1. De begrotings- en rekeningresultaten van de jaren 2025 - 2030 maken onderdeel uit van de weerstandscapaciteit.
2. Dit betreft een budget om onvoorziene uitgaven op te vangen.
3. De algemene reserve is het niet-bestemde deel van het eigen vermogen van de gemeente. Deze reserve speelt een belangrijke rol in de weerstandscapaciteit van de gemeente. 
4. De onbenutte belastingruimte is hoofdzakelijk te vinden bij de onroerendezaakbelasting, omdat kostendekkende tarieven het uitgangspunt is bij de rioolheffing en afvalstoffenheffing. De onbenutte belastingcapaciteit is afgeleid uit de norm die het Ministerie van Binnenlandse Zaken hanteert voor het aanvragen van financiële steun.
5. De stille reserves worden gevormd door de voorraden grond waarvan de taxatiewaarde hoger ligt dan de boekwaarde. Deze reserves zijn van betekenis in relatie tot het balanstotaal, dan wel de financiële positie. De omvang van de stille reserves bedraagt € 3.833.000. Naast de voorraden grond bezit de gemeente aandelen van BNG Bank, Vitens en Cyclus. Doordat de aandelen van deze partijen in het bezit zijn van het Rijk, provincies en gemeenten is hiervoor geen ‘markt’. Hierdoor wordt volstaan met een melding in deze paragraaf.

Deze paragraaf geeft inzicht in het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen in de gemeente De Ronde Venen. Het gaat hierbij om de objecten in de openbare ruimte zoals wegen, water, groen, riolering en het gemeentelijke vastgoed.

Beleidsmatige afspraken:

• Het wegenbeheerplan 2023 - 2027 is in december 2022 door de raad vastgesteld. Dit beheerplan is opgesteld op basis van assetmanagement en is de leidraad voor het wegenbeheer in deze periode. In 2027 zal een nieuw beheerplan wegen, voor de periode van 2028 - 2032, aan de raad worden aangeboden.
• Jaarlijks wordt er een risicoanalyse opgesteld om de (nieuwe) prioritering voor het wegenonderhoud te bepalen.
• Onder het onderdeel wegen vallen ook de civieltechnische kunstwerken. Hiervoor is in juli 2025 het beheerplan civiele kunstwerken 2026 - 2030 door de raad vastgesteld.
• Het beheerplan (verduurzaming) openbare verlichting 2024 - 2030 is in februari 2024 door de raad vastgesteld.

Voor wegen staan in 2027 de volgende projecten gepland:

• Voorbereiding en mogelijk reconstructie Burgemeester Padmosweg. Reconstructie is afhankelijk van werkzaamheden aan de kering voor AGV; 
• Reconstructie Westerlandweg (deel Hoofdweg-Molenland)
• Reconstructie Botsholsedwarsweg;
• Reconstructie Dukaton.

Voor kunstwerken staan in 2027 de volgende projecten gepland:

• Voorbereiding van de Steffensbrug;
• Voorbereiding van Brug de Hoef ;
• Voorbereiding van de Middenweteringbrug;
• Reconstructie van de Steffensbrug;
• Reconstructie van brug de Hoef;
• Diverse vaste betonnen en houten bruggen.

Voor de openbare verlichting zijn in 2026 alle vervangingswerkzaamheden afgerond.

De exploitatiekosten van wegen, kunstwerken en openbare verlichting zijn opgenomen in programma 1 | Wonen. Daarnaast zijn er diverse geplande investeringen, die zijn opgenomen in hetzelfde programma.

Een goede riolering draagt bij aan de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Met het gemeentelijk water en rioleringsplan (geactualiseerd en vastgesteld bij raadsbesluit van 26 januari 2023) geeft de gemeente aan hoe zij op een doelmatige manier omgaat met de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater.

Het onderhoud van het gemeentelijk rioolstelsel omvat onder meer het reinigen, ontstoppen en repareren van riolen, dagelijks beheer en van rioolgemalen. In 2027 worden de acties uit het gemeentelijk water en rioleringsplan (WRP) opgepakt. Deze acties zijn het vervangen en renoveren van de riolering n.a.v. inspecties en indien mogelijk het treffen van klimaatadaptieve maatregelen.

In programma 1 | Wonen, zijn de jaarlijkse lasten en baten van de riolering weergegeven. Daarnaast zijn er diverse geplande investeringen, die zijn opgenomen in hetzelfde programma. Een gedetailleerde specificatie van jaarlijkse lasten en baten vindt u in de paragraaf 'Lokale heffingen'. Zoals blijkt uit de paragraaf Lokale heffingen zijn de tarieven van rioolheffing kostendekkend. 

Water is van grote betekenis voor maatschappij, mens en milieu. Om "droge voeten" te houden is het van belang dat de gemeente haar watergangen goed beheert. Dit betekent dat de watergangen tijdig gebaggerd en geschoond moeten worden. Daarnaast moet de gemeente de oevers in stand houden. Het waterschap stelt door middel van haar waterschapsverordening eisen aan de watergangen. De gemeente heeft ontvangstplicht voor de vrijgekomen bagger en maaisel. Het huidige beleid beperkt zich tot calamiteitenonderhoud van beschoeiingen en baggeren. Op 30 oktober 2025 heeft de gemeenteraad het Beheerplan Oppervlaktewater en Oeverconstructies 2026 – 2030 vastgesteld.

Voor de beschoeiingen verhelpen we de ernstige gebreken. De watergangen schonen we van vegetatie. Daarnaast verwerken we de vrijgekomen bagger, conform de wettelijke ontvangstplicht.

De kosten voor onderhoud van watergangen zijn opgenomen in programma 1 | Wonen. In dit programma staan ook de investeringen uit het Beheerplan oppervlaktewater en oeverconstructies 2026 - 2030.

We werken aan een groene, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. In bestaande en nieuwe wijken zorgen we voor meer groen, water en schaduwplekken. De komende periode planten we minimaal 500 bomen en investeren we in de kwaliteit van het openbaar groen.

We werken toe naar CROW beeldkwaliteit B voor het groenonderhoud. De kwaliteit meten we jaarlijks met een groenschouw. Daarnaast brengen we met inspecties de technische staat en vervangingsopgave van groenvakken in beeld. Verouderde of slecht beheerbare groenvakken vervangen we waar mogelijk door duurzame, biodiverse en beter beheerbare beplanting.

Ook zetten we in op openbare beweeg- en ontmoetingsplekken, zoals trapveldjes, wandelroutes, rustplekken en buitensportvoorzieningen. Deze plekken dragen bij aan gezondheid, ontmoeting en een aantrekkelijke openbare ruimte.

We stimuleren de betrokkenheid van inwoners en bedrijven bij het groen, onder andere via groenadoptie, buurttuinen en initiatieven in de eigen leefomgeving (Goud in je wijk).

De gemeente zorgt voor het dagelijks beheer en onderhoud van het openbaar groen, zodat dit veilig, heel, schoon en functioneel blijft. Het groen moet bijdragen aan een aantrekkelijke leefomgeving, biodiversiteit, klimaatadaptatie, spelen, bewegen en ontmoeten.

• In de uitvoering werken we toe naar CROW beeldkwaliteit B. De kwaliteit van het onderhoud wordt jaarlijks gemeten met een groenschouw. Waar nodig sturen we bij in de uitvoering en maken we afspraken met aannemers over herstel en verbetering.
• Binnen het bomenbeheer geven we uitvoering aan het bomenvervangingsplan. Bomen zonder duurzame toekomst worden vervangen, waarbij we inzetten op de juiste boom op de juiste plek en voldoende groeiruimte.
• We gebruiken de groeninspectie om de vervangingsopgave van plantvakken beter te sturen. Verouderde of slecht beheerbare groenvakken worden gefaseerd vervangen door beplanting die sterker, biodiverser en beter te onderhouden is.

De kosten voor onderhoud en beheer van openbaar groen zijn opgenomen in programma 1 | Wonen.

In 2023 is het Integraal Vastgoedbeheerplan 2023 - 2027 vastgesteld en is hiervoor budget beschikbaar gesteld. Verduurzaming is hierin opgenomen en wordt planmatig en gelijktijdig met het onderhoud op een natuurlijk moment opgepakt. Dit vastgoedbeheerplan vormt het beleid voor de komende jaren.

De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat uit kantoorgebouwen, onderwijshuisvesting/gymzalen, Veenweidebad, maatschappelijk vastgoed en gebouwen/gronden die te koop staan of komen. Deze laatste categorie is toegelicht in de paragraaf Grondbeleid, bij het onderdeel Gronden die niet voor de publieke taak bestemd zijn. In 2027 wordt verdere uitvoering gegeven aan het vastgoedbeheerplan en het integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP).

In de verschillende programma's staan toevoegingen aan de onderhoudsvoorziening "Onderhoud gemeentelijk vastgoed". Deze voorziening is toegelicht in de financiële begroting bij onderdeel 07 | De stand en het verloop van voorzieningen. Naast deze toevoeging aan de voorziening zijn voor verschillende gebouwen budgetten opgenomen voor regulier contractonderhoud, verzekeringen, energie en belastingen.

De onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de leningenportefeuille voor de jaren 2026 tot en met 2030.

• Voor korte financiering (looptijd tot 1 jaar) geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct een relatief grote invloed hebben op de rentelasten. Dit risico wordt beperkt door een zogenoemde kasgeldlimiet op basis van de wet financiering decentrale overheden. Dit houdt in dat de omvang van de kortlopende schuld maximaal 8,5% van het begrotingstotaal mag zijn.
• Binnen de kasgeldlimiet wordt een deel van de financieringsbehoefte afgedekt uit kortlopende leningen (kasgeldleningen). De kasgeldlimiet wordt optimaal benut vanuit de gedachte dat rente van kortlopend geld, zoals daggeld en kasgeld, lager is dan van langlopende leningen.

• We mogen de kasgeldlimiet in uitzonderlijke situaties voor maximaal twee opeenvolgende kwartalen overschrijden. Zodra een overschrijding plaatsvindt, informeren we onmiddellijk onze toezichthouder: het College van Gedeputeerde Staten van Utrecht.

Een kasstroomoverzicht geeft inzicht in de geldstromen. Deze geldstromen hebben effecten op de omvang van de liquide middelen. Hieronder wordt verstaan het totaal van de kas en banksaldi. De geldstromen 2026 - 2030 zijn hierna vermeld.

Toelichting:

1. Dit betreft de kas en banksaldi per 1 januari van de jaren 2026 tot en met 2030.
2. De operationele activiteiten omvatten onder andere het effect van het begrotingsresultaat, de aanwending van reserves en voorzieningen, en de ontwikkelingen in vorderingen en schulden.
3. Dit betreft de bestedingen aan investeringen.
4. Hierin is opgenomen de aflossingen op de geldleningen en het aantrekken van langlopende leningen.
5. Dit betreft de kas en banksaldi per 31 december van de jaren 2026 tot en met 2030.
6. De kasgeldlimiet is 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het begrotingsjaar.
7. Op basis van de geraamde kortlopende financieringspositie voldoet de gemeente in de jaren 2026 tot en met 2030 aan de kasgeldlimiet.

Bij het aantrekken van langlopende leningen moet rekening worden gehouden met de renterisiconorm. Deze norm heeft als doel het toekomstig renterisico te beperken door de aflossingen en renteherzieningen te spreiden. Voorkomen moet worden dat er in enig jaar een te grote concentratie plaatsvindt van aflossingen en renteherzieningen op lopende leningen. Onder renteherzieningen wordt verstaan het bedrag aan leningen waarvan op grond van de leningsvoorwaarden de rente in het lopende kalenderjaar eenzijdig door de tegenpartij kan worden herzien. In de leningenportefeuille zijn er geen contracten met een eenzijdige renteherziening door de geldgever.

Deze berekening toont aan dat wordt voldaan aan de landelijke renterisiconorm.

De regeling schatkistbankieren verplicht gemeenten om overtollige liquide middelen en beleggingen onder te brengen bij het ministerie van Financiën. Alleen een beperkt bedrag mag buiten de schatkist worden aangehouden: 2% van het begrotingstotaal, wat voor 2027 neerkomt op € 3.260.000 en oploopt naar € 3.300.000 in 2030.

Voor het dagelijkse kasbeheer geldt dat een gemeente gemiddeld over een kwartaal maximaal dit drempelbedrag buiten de schatkist mag houden. Dit voorkomt onnodige administratieve lasten en biedt ruimte voor een werkbare kasstroomplanning.

Deelname van decentrale overheden aan schatkistbankieren heeft twee belangrijke effecten:

• Lagere EMU-schuld van de collectieve sector.

Door overtollige middelen centraal aan te houden, hoeft het Rijk minder extern te financieren. Dit verlaagt de staatsschuld.

• Beperking van beleggingsrisico’s.

Het Rijk wil voorkomen dat decentrale overheden risico lopen met beleggingen die niet noodzakelijk zijn voor de publieke taak.

De middelen die de gemeente in de schatkist aanhoudt, blijven beschikbaar voor de uitoefening van de publieke taak.

[1] Vanaf 2029 wordt weer uitgegaan van dividenduitkeringen door Vitens.

In deze paragraaf wordt beschreven hoe de gemeentelijke organisatie de uitvoering van de maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en dienstverlening ondersteunt. Een professionele, toekomstbestendige en wendbare bedrijfsvoering vormt daarbij de basis voor een betrouwbare overheid. Wij faciliteren bestuur, medewerkers en samenwerkingspartners met effectieve processen, goede informatievoorziening, deskundige medewerkers en passende ondersteuning. Zo dragen wij bij aan een organisatie die doelmatig werkt, aansluit bij de behoeften van inwoners en ondernemers en voorbereid is op toekomstige ontwikkelingen. 

Informatieveiligheid

De wetgeving rondom informatieveiligheid is aan het veranderen. Op 15 augustus 2026 is de nieuwe cyberbeveiligingswet van kracht en is de nieuwe BIOv2 van toepassing. De wijzigingen betreffen een forse uitbreiding in maatregelen die een overheidsinstantie moet treffen in zijn organisatie. De belangrijkste wijzigingen zijn: 

1. Meldplicht binnen 24 uur van een incident aan een nieuw op te richten toezichthouder 
2. Opstellen en bijhouden van een businesscontinuïteitsplan.
3. Niet alleen IT (informatietechnologie) valt onder de maatregelen, maar ook OT (operationele technologie).
4. Bestuurlijke verantwoordelijkheid
5. Verplichte trainingen en crisisoefeningen.

Privacy

Op het gebied van privacy gaat de organisatie verder met bewustwording en het uitvoeren van privacyrisicoanalyses (DPIAs) op gegevensverwerkingen. Daarnaast wordt een privacy auditplan opgesteld en uitgevoerd in 2027.

In een periode waarin het vertrouwen in de overheid onder druk staat, is de kwaliteit van de dienstverlening bepalend voor het vertrouwen dat inwoners in de gemeente hebben. Daarom zetten wij in op betrouwbare, toegankelijke en mensgerichte dienstverlening volgens het principe ‘van buiten naar binnen’. Dit betekent dat inwoners en ondernemers centraal staan en dat hun wensen, verwachtingen en ervaringen het vertrekpunt vormen van ons handelen.

Deze benadering vraagt dat wij verder kijken dan afzonderlijke taken, afdelingen en systemen. Door processen, communicatie en samenwerking organisatiebreed op elkaar af te stemmen, nemen wij drempels weg en bieden wij oplossingen die aansluiten bij de leefwereld van inwoners. Zo realiseren wij heldere, tijdige en passende dienstverlening met oog voor de menselijke maat en versterken wij het vertrouwen in de gemeente.

Procesverbetering, proactieve eerstelijnsafhandeling, datagedreven werken en slimme digitalisering bieden kansen om de dienstverlening verder te verbeteren. Hiermee kunnen inwoners sneller, duidelijker en vaker proactief worden ondersteund, bijvoorbeeld met automatische signalen, reminders en passende ondersteuning bij levensgebeurtenissen.

Om aan de toenemende verwachtingen van inwoners en ondernemers én de complexiteit van wet- en regelgeving te voldoen, kiezen wij voor efficiëntere processen en de inzet van technologie waar deze aantoonbare meerwaarde biedt of wettelijk noodzakelijk is. Daarbij blijft het uitgangspunt ‘digitaal waar mogelijk, fysiek waar nodig’, met blijvende aandacht voor de menselijke maat en begrijpelijke, toegankelijke dienstverlening.

Eén van de kerntaken van de provincie is toezicht houden op de uitvoering van wettelijke taken door gemeenten, waterschappen en gemeentelijke regelingen. Dit gebeurt risicogericht, proportioneel, op afstand waar het kan, ingrijpen waar het moet. Het gaat om de volgende beleidsterreinen: Financieel toezicht, Informatiebeheer, Huisvesting vergunninghouders en Omgevingsrecht. De provincie Utrecht publiceert de resultaten van het interbestuurlijk toezicht op internet. De resultaten zijn te vinden op https://www.provincie-utrecht.nl/onderwerpen/alle-onderwerpen/interbestuurlijk-toezicht/.

Voor de rechtmatigheidsverklaring van 2027 is de kadernota rechtmatigheid 2027 van toepassing. Deze is op het moment van schrijven nog niet uitgebracht. De verwachting is, dat het college een rechtmatigheidsverantwoording aflegt met een verantwoordingsgrens van 2% in de programmarekening 2027. 

Rechtmatigheid bestaat uit 3 onderdelen:

• Begrotingscriterium

Middels de financiële verordening is geregeld, dat budgetbijstellingen plaatsvinden gedurende het jaar via twee bestuursrapportages of via los ingediende raadsvoorstellen. Deze kunnen ingediend worden tot december. Daarnaast kent elk budget een budgetbeheerder, een budgethouder en een financieel adviseur, die samen zorgdragen voor de analyses op onrechtmatige overschrijdingen op dat individuele budget. Grote budgetten zoals het budget op de personeelskosten, worden ook maandelijks gemonitord door de directie en concerncontroller. 

• Voorwaardencriterium

Dit betreft het niet rechtmatige inkopen en het niet volgen van de Europese aanbestedingsregels. Met het installeren van een eigen centraal inkoopteam en het in gesprek zijn aan de voorkant met budgethouders, dragen we zorg dat we preventief voorkomen dat we onrechtmatige contracten aangaan. Drie keer per jaar controleert de verbijzonderde interne controle middels een spendanalyse (per 31 mei, per 31 augustus en per 31 december) of onrechtmatige inkopen hebben plaatsgevonden. Hier wordt over gerapporteerd aan de desbetreffende budgethouder, die vervolgens een nieuw rechtmatig inkooptraject start, zodra dit contractueel is toegestaan.

• Misbruik en oneigenlijk gebruik

Middels functiescheiding, controles op autorisatiebeheer in applicaties en het uitvoeren van meerdere verschillende interne en externe controles, wordt misbruik en oneigenlijk gebruik voorkomen. Daarnaast worden alleen personeelsleden aangenomen met een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en wordt de eed en belofte afgenomen bij iedereen die in dienst treedt. 

Reguliere sturing

De gemeenschappelijke regelingen voeren verschillende taken en regelingen uit namens de gemeente De Ronde Venen. Per gemeenschappelijke regeling zijn gegevens opgenomen over:

• De vestigingsplaats van de gemeenschappelijke regeling;
• Een toelichting op het openbaar belang;
• Aan welk programma de verbonden partij een bijdrage levert;
• Welke deelnemers uitmaken van de gemeenschappelijke regeling;
• Het sturingsprofiel volgens de Nota verbonden partijen.

Financiële gegevens van de gemeenschappelijke regelingen zijn opgenomen in een totaaloverzicht.

• Programma 1| Wonen:
  • Marickenland
  • Mooisticht
• Programma 2 | Samenleven:
  • Kansis (Stichting Beschut Werk + Stichting Groenwerk)
  • Stichting Ons Dorpshuis (sociaal cultureel centrum De Boei)
• Programma 3 | Veiligheid:
  • Het Zorg- en Veiligheidshuis Regio Utrecht (ZVHRU)
  • Stichting Beveiliging Bedrijventerrein De Ronde Venen (SBB)
• Programma 4 | Bedrijfsvoering:
  • Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond & Kennemerland (RIJK)
  • Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
  • MRU West (voorheen U10).

De paragraaf grondbeleid heeft tot doel te informeren over het uit te voeren grondbeleid om doelstellingen op het gebied van ontwikkeling woningbouwlocaties, aanleg bedrijventerrein en andere maatschappelijke voorzieningen te realiseren.

Algemeen

Op 5 maart 2026 heeft de gemeenteraad de nota Grondbeleid 2026 - 2032 vastgesteld. Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden, wat wijzigingen en nieuwe mogelijkheden in het grondbeleid met zich meebrengt. Naast de Omgevingswet is een belangrijke verandering de grote woningbouwopgave waar Nederland en de gemeente De Ronde Venen voor staan. Dit vraagt om een andere (actievere) rol van de gemeente bij ruimtelijke ontwikkelingen. Met de nieuwe Nota Grondbeleid wil de gemeente een actievere rol innemen bij ruimtelijke ontwikkelingen om de beleidsdoelen op het gebied van wonen en werken te bereiken. Er wordt in de nota daarom uitgegaan van situationeel grondbeleid. Per situatie wordt gekeken welke rol de gemeente aanneemt. Dit is afhankelijk van het belang voor de gemeente, de risico’s en de mate waarin sturing kan worden gegeven aan de ontwikkeling.

Deze paragraaf kent 3 onderdelen:

1. Bouwgronden in exploitatie
2. Faciliterend grondbeleid
3. Eigendommen niet voor de publieke taak bestemd.

Bouwgronden in exploitatie

• Bij een bouwgrond in exploitatie is er sprake van een door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitatie. De gemeente maakt de grond bouw- en woonrijp en geeft de gemeente zelf de bouwgrond uit.
• Jaarlijks vindt de actualisatie van de grondexploitaties plaats. Uitgangspunt voor de actualisatie zijn de door de raad vastgestelde grondexploitaties, vastgestelde plannen en financiële weergave van eerder genomen besluiten, waarbij de voortgang van het project is verwerkt en de onderliggende aannames van kosten, opbrengsten en parameters zijn geactualiseerd.
• Risicoanalyses worden binnen het project op een gestructureerde manier aangepakt. Risico's worden geïnventariseerd en waar mogelijk voorzien van een beheersmaatregel. Niet alle risico's vertalen zich in directe tegenvallers. Bij winstgevende grondexploitaties gaan de risico's in eerste instantie ten koste van de winst. Bij een verliesgevende exploitatie is een buffer nodig binnen het weerstandsvermogen van de gemeente.
• Er is 1 actieve grondexploitatie. In 2025 heeft de gemeenteraad de Grondexploitatie Bedrijventerrein De Bocht vastgesteld. Voor het laatst geactualiseerd in juni 2026.

Faciliterend grondbeleid

• Bij een faciliterend grondbeleid bezit de gemeente geen grond en voert zij ook niet de grondexploitatie uit. Initiatieven tot ruimtelijke ontwikkelingen worden in hoofdzaak aan ontwikkelende partijen overgelaten en de gemeente zelf opereert in beperkte mate op de markt vanwege haar beperkte grondpositie. De gemeente heeft een regisserende en (aan)sturende rol met als doel om de beleidsdoelstelling van het realiseren van 4.800 woningen te bereiken. De kosten die de gemeente maakt, worden verhaald op deze private partijen. De gemeente schiet kosten voor die vervolgens privaatrechtelijk (op basis van een anterieure overeenkomst) of publiekrechtelijk (op basis van het omgevingsplan, of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit die de functie van de grond wijzigt) teruggevorderd worden bij een derde partij.
• Voor de huidige woningbouwplannen zijn geen grondexploitaties geopend. We leggen het ontwikkelrisico, in lijn met de nota grondbeleid, primair bij marktpartijen neer. Met de ontwikkelaars van woningen worden afspraken gemaakt in anterieure overeenkomsten over het soort en het aantal te bouwen woningen, de inrichting van de openbare ruimte en de financiën. Financiële afspraken zien in ieder geval toe op het vergoeden van de kosten die de gemeente maakt voor het begeleiden van de ontwikkeling (de zogenaamde plankosten). Daarnaast kunnen financiële afspraken worden gemaakt over de verkoop van gemeentegrond, het meebetalen aan toerekenbare bovenwijkse voorzieningen en het betalen van een afdracht aan het vereveningsfonds (bij het niet-bouwen van sociale huurwoningen).
• Naast het sluiten van anterieure overeenkomsten past de gemeente nog een vorm van kostenverhaal toe. Die vorm van kostenverhaal gaat uit van de verkoop van een locatie aan een marktpartij waarbij de marktpartij verantwoordelijk wordt voor de ontwikkeling van de woningen én de openbare ruimte. Daarbij kiest de gemeente normaliter de zogenaamde tenderprocedure (een openbare verkoop op basis van een plan en een prijs) Deze manier van werken is o.a. bij de Argonlocatie en de Hoflandschoollocatie toegepast.
• In deze paragraaf is een overzicht van de woningbouwlocaties met > 100 woningen, waarvoor de gemeenteraad het ruimtelijk kader heeft vastgesteld.

Eigendommen niet voor de publieke taak bestemd

De gemeente bezit diverse eigendommen (grond en gebouwen), die niet voor een publieke taak zijn bestemd en waarbij het voornemen is om deze te verkopen. In deze paragraaf is een overzicht van deze objecten opgenomen en de stand van de stille reserve.

In de raadsvergadering van 12 mei 2025 heeft de gemeenteraad het Ruimtelijk Kader en de Grondexploitatie Bedrijventerrein De Bocht vastgesteld. De vastgestelde grondexploitatie voorziet in de uitgifte van 8 ha bedrijventerrein in de periode van 2028 - 2032. In juni 2026 heeft de raad vastgesteld de geactualiseerde grondexploitatie Bedrijventerrein De Bocht.

De gemeente bezit diverse eigendommen (grond en gebouwen), die niet voor een publieke taak zijn bestemd en waarbij het voornemen is om deze te verkopen.

• Nog te verkopen eigendommen
  • Conform de bepalingen van het BBV wordt in de jaarrekening bepaald of er sprake is van duurzame waardevermindering. Hiervan is sprake als de taxatiewaarde lager is dan de boekwaarde. Als de taxatiewaarde hoger is dan de boekwaarde is er sprake van een stille reserve. De volgende eigendommen vallen onder de noemer eigendommen niet voor de publieke taak bestemd:
    • Glastuinbouw Wickelhof Mijdrecht -> hiervoor is een anterieure/koopovereenkomst gesloten in 2023 en de verkoop/levering volgt later
    • Marickenzijde 2e fase Wilnis -> hiervoor is een anterieure/koopovereenkomst gesloten in 2023 en de verkoop/levering volgt later
    • Bedrijventerrein N201 in Mijdrecht
    • Stationsgebied Abcoude (Bovenkamp 1 - 3)
    • Baambrugse Zuwe 143b te Vinkeveen
    • Herenweg 196 en 196A te Vinkeveen
    • Ontspanningsweg /Wilnisser Dwarsweg Mijdrecht.

• Stille reserve
  De boekwaarde van gronden en verspreide percelen kan lager zijn dan de actuele waarden, waardoor er binnen de gronden niet voor de publieke taak bestemd sprake is van stille reserves. Deze reserves kunnen van substantiële betekenis zijn in relatie tot het balanstotaal dan wel de financiële positie van de gemeente. De omvang van de stille reserves is € 3.833.000 op 1 januari 2026.

Het doel van de Wet open overheid (Woo) is:

• een transparanter en actief openbaar makende overheid;
• het dienen van het belang van openbaarheid;
• publieke informatie openbaar maken.

De informatie categorieën die de Woo verplicht voorschrijft om openbaar te maken uit eigen beweging, staan hierna in een overzicht weergegeven. Achter elke informatiecategorie is aangegeven om welk artikel uit de Woo het gaat plus een beschrijving van de documenten. Daarna volgt per categorie de inventarisatie van:

• wat er al openbaar wordt gemaakt;
• in hoeverre is aangesloten op de landelijke Woo-index;
• de voorgenomen planning van het actief openbaar maken van de informatiecategorie.

We volgen hierin de wettelijke termijnen. Als de wettelijke verplichting opschuift dan wijzigt ook onze planning. Dit deel van de wet gaat gefaseerd in werking. Op 1 november 2024 werden de eerste informatie categorieën verplicht door middel van een Koninklijk Besluit. We hebben aan deze deadline voldaan. 

De gemeente maakt informatie uit eigen beweging openbaar. Daarnaast krijgt de organisatie ook verzoeken om informatie openbaar te maken. In onderstaande overzichten maken wij inzichtelijk:

• het aantal ontvangen Woo-verzoeken;
• het percentage verzoeken dat binnen de termijn is afgehandeld;
• de gemiddelde behandelingstermijn;
• het aantal Woo-verzoeken dat buiten de Woo-procedure is afgehandeld;
• het percentage verzoeken waarbij contact is opgenomen met de indiener van de vraag om de vraag scherper te krijgen en zo tot een betere beantwoording van de vraag te komen.

• De informatiehuishouding zorgt ervoor dat de gemeente weet waar welke documenten volgens de definitie uit de Woo (art. 2.1 en 2.2) te vinden zijn.
• Documenten kennen een voorgeschreven bewaartermijn waarop deze worden geselecteerd en overgedragen naar de archiefbewaarplaats bij het Regionaal Historisch Centrum Vecht en Venen (RHCVV) of vernietigd.
• Door digitalisering is informatie aan verandering onderhevig: denk aan teksten, Geo-informatie, 3D-bestanden, appberichten en dergelijke. Dit zorgt ervoor dat er nieuwe opgaven ontstaan om die informatie volgens de geldende eisen duurzaam en digitaal toegankelijk te houden. Dit is een complex proces dat tijd nodig heeft om te ontwerpen en te implementeren. Het vraagt aanpassing van werkprocessen, functies en rollen over de volle breedte van de organisatie.
• In het Woo-Meerjarenplan, opgesteld door de VNG, zijn indicatoren opgenomen die inzicht geven in de voortgang van de ontwikkeling van de informatiehuishouding. In onderstaande tabel zijn deze indicatoren opgenomen en weergegeven in hoeverre onze gemeente hieraan voldoet ten opzichte van de streefwaarde. Daarnaast geven wij aan in welk jaar wij verwachten te voldoen aan de streefwaarde.