Jaarverslag 2018

Wij blijven in 2018 samen met de partners, inwoners en bedrijven zorg dragen voor de veiligheid in onze gemeente. Wij baseren ons hierbij op het vastgestelde Integraal Veiligheidsplan. Het betrekken van onze inwoners bij het veiliger maken van de woonomgeving, blijft onverminderd doorgaan. In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: persoonsgerichte aanpak, uitbreiding bevoegdheden burgemeester, big data in het veiligheidsdomein, valpreventie, betrokkenheid van inwoners en instanties op het gebied van veiligheid en de inzet van mediation.

Het bewaken van de bereikbaarheid van onze gemeente verdient in 2018 extra aandacht. Goede bereikbaarheid van de gemeente moet gewaarborgd zijn - zowel met het openbaar vervoer als met het eigen vervoer. In de huidige tijd vraagt het wegenonderhoud om een toekomstbestendige en duurzame, realistische oplossing. Dit noemen wij wegenonderhoud 2.0. Wegenonderhoud 2.0 gaat niet meer uit van traditioneel wegbeheer, maar er wordt gebruik gemaakt van de principes van assetmanagement. Dit betekent dat op basis van risicobeoordeling, zoals veiligheid, bereikbaarheid, imago, enz. de prioriteit en onderhoudsbehoefte van de wegen wordt afgewogen. In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: renovatie van wegen en bruggen, afvoeren van slootvuil, uitvoering van het beleidsplan verkeer, herinrichting centrum Mijdrecht en aanleg rotonde Veenweg.

Dit programma heeft geen landelijke indicatoren.

Het versterken van de samenwerking met ondernemers, een duurzame arbeidsmarkt en duurzame werkgebieden met ruimte voor ondernemerschap zijn de doelen van programma 3. Initiatieven en een actieve houding uit de samenleving steunt de gemeente. Dit wordt vanuit het accountmanagement bedrijven gestimuleerd. Op het gebied van de arbeidsmarkt is de aandacht verschoven naar de verbinding met het onderwijs. De problematiek in de diverse werkgebieden pakt de gemeente samen met partners aan. De aanpak voor de winkel- en recreatiegebieden, bedrijventerreinen en buitengebied in de vorm van economische agenda’s vraagt om inzet van de gemeente op het snijvlak tussen beleid en uitvoering en leidt tot een professionalisering van de publiek private samenwerking die nodig is om tot uitvoering te komen. Door in 2018 in te zetten op regionale samenwerking, wil de gemeente kansen aanboren waar ons lokale bedrijfsleven van profiteert. Extra capaciteit wordt ingezet voor zowel regionale economie als het regionaal inbedden van recreatie. Dit alles in samenspraak met het bedrijfsleven.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: samenwerking en stimuleren van ondernemersinitiatieven, professionaliseren van het accountmanagement bedrijven, het verkennen van mogelijkheden van regionale samenwerking en de verbinding tussen ondernemers, onderwijs en overheid voor het realiseren van een duurzame arbeidsmarkt.

Dit programma bevat geen verbonden partijen.

Goed onderwijs legt de basis voor een succesvolle samenleving. Samen met alle betrokken organisaties willen wij de samenwerking tussen het onderwijs, de ondersteuning en de zorg verbeteren met als gevolg een betere aansluiting op de arbeidsmarkt. Daarbij zetten wij in op preventieve maatregelen. Wij willen toekomstbestendige, veilige onderwijshuisvesting borgen en realiseren in De Ronde Venen.

In de Maatschappelijke Agenda staan zes thema’s geformuleerd die bij gaan dragen aan de maatschappelijke effecten die we willen halen. Het gaat dan om de thema’s meedoen, veilig leven, gezond leven, opvoeden met vertrouwen, voor jezelf zorgen en naar anderen omkijken. Om de doelstellingen die gekoppeld zijn aan de thema’s te halen worden jaarlijks activiteiten geformuleerd. Voor programma 4 zijn de thema’s meedoen, opvoeden met vertrouwen en voor jezelf zorgen belangrijk. Deze thema’s komen daarom terug in dit hoofdstuk. Het is mogelijk dat een actie zowel in programma 4 als 6 genoemd wordt, de specifieke activiteiten voor 2018 zijn verdeeld in de huidige structuur van de begroting (Sociaal domein over twee programma's).

De activiteiten die hierna worden genoemd zijn activiteiten die, naast onze reguliere werkzaamheden, in 2018 worden ingezet. We zitten in een transformatieproces, waarin gestreefd wordt naar een andere manier van werken. In de komende jaren worden onze maatschappelijke vraagstukken gehaald uit meerdere bronnen zoals bij de inwoner, bij onze maatschappelijke partners en uit big data. Deze andere manier van werken geven we in de komende jaren vorm met als einddoel te komen tot nog betere resultaatgerichte begroting. Daarom kan het voorkomen dat bepaalde activiteiten nog niet optimaal aansluiten op de acties.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: betere aansluiting op de inzet van het Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) en lokale inspanningen op het gebied van Multi-problem-benadering en jeugdwerkloosheid, het realiseren van een vervangende gymvoorziening voor de scholen in Abcoude en het terugbrengen van het aantal schoollocaties in Mijdrecht Noord vanwege het afnemend aantal leerlingen.

Dit programma heeft geen verbonden partijen.

Onze recreatieve mogelijkheden zijn een van onze belangrijkste kernkwaliteiten die we, samen met de recreatieondernemers, meer willen benutten en uitdragen. Dit geldt ook voor onze voorzieningen op het gebied van cultuur en sport. Deze voorzieningen dragen bij aan de sociale cohesie tussen onze inwoners. Het sturen op gewenste maatschappelijke resultaten, als onderdeel van de Maatschappelijke Agenda, maakt hier een belangrijk onderdeel van uit.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: het stimuleren van regionale samenwerking (impuls geven aan initiatieven van (recreatie)ondernemers), rechtsopvolging van het Recreatieschap, het renoveren van diverse speelvoorzieningen en uitvoering van het groenbeleidsplan.

Met het vaststellen van de Maatschappelijke Agenda is de basis gelegd waarlangs de transformatie in het sociaal domein verder kan worden vormgegeven. De inwoners en hun leefwereld staan centraal. Zelfregie en eigen kracht van de inwoners zijn belangrijk, er is een samenleving waarin iedereen meedoet ongeacht afkomst, beperking, gender of welke grond dan ook. De schotten tussen wet- en regelgeving bij het oplossen van vraagstukken verdwijnen en ondersteuning wordt zo dichtbij mogelijk georganiseerd. Deze ontwikkelopgaven vormen tezamen de basis voor de verdere transformatie naar een andere manier van denken en werken. Een invulling van de gewijzigde rolverdeling tussen de inwoners, de maatschappelijke partners, de ondernemers en de gemeente bepaalt uiteindelijk het succes van deze transformatie. Succes kwalitatief (in de vorm van het voorkomen van problemen of goede zorg waar nodig), maar ook kwantitatief, zodat we de dalende inkomsten van het Rijk op kunnen vangen.

We zetten in op preventieve maatregelen en een stevige basis om te voorkomen dat inwoners in zware zorg terecht komen. Belangrijk aandachtspunt hierbij is de aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen dicht bij de inwoner. Het moet voor inwoners duidelijk zijn hoe de toegang tot het sociaal domein is georganiseerd en daarom worden plannen gemaakt voor een Huis van Alles.

In de Maatschappelijke Agenda staan zes thema’s geformuleerd die bij gaan dragen aan de maatschappelijke effecten die we willen halen. Het gaat dan om de thema’s meedoen, veilig leven, gezond leven, opvoeden met vertrouwen, voor jezelf zorgen en naar anderen omkijken. Om de aan de thema’s gekoppelde doelstellingen te halen worden jaarlijks activiteiten geformuleerd.

De komende tijd wordt een dynamisch proces bewandeld, waarbij we ons ervan bewust zijn dat het transformatieproces tijd in beslag neemt en de komende jaren continu onze aandacht behoeft. We gaan in de komende jaren onze maatschappelijke vraagstukken halen uit meerdere bronnen zoals bij de inwoner, bij onze maatschappelijke partners en uit big data. Deze andere manier van werken wordt ontwikkeld en is nog niet gereed. Daarom kan het voorkomen dat bepaalde activiteiten nog niet optimaal aansluiten op de acties.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: o.a. professionalisering en doorontwikkeling van de servicepunten, extra investering in de backoffice waardoor resultaatgericht werken mogelijk is, het structureel inbedden van de transformatie, big-data in het sociaal domein en de uitvoeringsagenda 2018 van de Maatschappelijke Agenda.

Met het oog op onze verantwoordelijkheid als gemeente voor duurzame ontwikkeling: het bereiken en in stand houden van een veilige, schone en gezonde fysieke leefomgeving (o.a. milieu, afval en riolering) voor nu en de toekomst. Daarbij zetten wij in het bijzonder in op een klimaatneutrale gemeente in 2040. Wij willen inwoners en ondernemers stimuleren om zelf stappen te ondernemen om actief bij te dragen aan een duurzame samenleving.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: klimaatneutrale gemeente in 2040, actualisatie van milieubeleid (i.v.m. komst nieuwe omgevingswet), actualisatie van het gemeentelijk rioleringsplan en de uitvoering van het afvalbeleidsplan.

De Ronde Venen is een gemeente waar het prettig wonen, werken, winkelen en recreëren is en daarvoor blijven wij ons actief inzetten. Kansrijke particuliere initiatieven willen wij in een vroeg stadium ondersteunen en inwoners willen wij de ruimte geven om actief mee te denken over ruimtelijke plannen en projecten. Verder bereiden wij ons voor op de komst van nieuwe wetgeving binnen het omgevingsrecht.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: voorbereiding komst Omgevingswet, voorbereidingen uitvoering Centrumplan Vinkeveen, initiatief Abcoude centrum, ambities kernrandzones, ontwikkelingsmogelijkheden Amstelhoek/ Pothuizen en de actualisatie van bestemmingsplannen.

We blijven investeren in het verbeteren van onze ‘e-dienstverlening’. We willen dat onze inwoners en ondernemers tijd en plaats onafhankelijk hun zaken met de overheid meer en meer digitaal kunnen afhandelen. Dit is conform onze visie op dienstverlening die richtinggevend is voor de wijze waarop wij contact hebben met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners en voor de wijze waarop wij onze dienstverlening organiseren.

We zetten onze samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners voort. We betrekken hen bij zaken en onderwerpen, waarin we – het zelf nemen van initiatief - aansluiten bij initiatieven vanuit de samenleving. Zo ontstaat netwerksamenwerking met partners. Ook geven we in 2018 opvolging aan de ontwikkelde strategische aanpak van gemeentelijk vastgoed.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: uitvoering van wettelijke taken op het gebied van privacy en informatiebeveiliging, aansluiting op landelijke voorzieningen, (door)ontwikkeling van de dienstverlening, data-analyses (big data) en uitvoeren van de strategische aanpak gemeentelijk vastgoed (implementatie nota vastgoed)

Wij bouwen in 2018 verder aan het solide maken van onze financiële positie. Wij ramen onze inkomsten en uitgaven realistisch en hanteren als harde norm om structurele uitgaven te betalen uit structurele middelen. De ontwikkelingen op het gebied van de overheidsfinanciën worden nauwlettend gevolgd.

In dit programma zijn de volgende onderwerpen uit de Kadernota 2018 opgenomen: bouwen aan het toekomstbestendig maken en houden van onze financiële positie, het opstellen/ actualiseren van diverse financiële nota's, verrekening van de opgelegde precario en afbouw van de taakstelling takendiscussie.

Het programma Financiering en algemene dekkingsmiddelen bevat geen indicatoren.

De opbrengsten van de lokale heffingen zijn in lijn met de ramingen. In 2018 is verder gewerkt aan het versterken van de samenwerking met Gemeentebelastingen Amstelland. De bestuurlijke informatievoorziening over de uitvoering van de diverse belastingen is verbeterd.

In 2018 heeft (gedeeltelijke) compensatie plaatsgevonden aan inwoners en bedrijven van de in rekening gebrachte precariobelastingen via de aanslag gecombineerde gemeentelijke belastingen. 

Het heffen van lokale heffingen stelt de gemeente in staat om maatschappelijke voorzieningen op een evenwichtige wijze in stand te houden. Ook stellen heffingen de gemeente in staat maatschappelijke kosten door te belasten aan specifieke veroorzakers, zoals bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. In het verlengde hiervan stelt het heffen van lokale heffingen de gemeente in staat een sluitend meerjarenperspectief te bereiken. 

Voor 2018 is een prijsontwikkeling voor de belastingen en tarieven gehanteerd van 1,4% conform het Bruto Binnenlands Product (BBP) uit de meicirculaire 2017. Het tarief voor de OZB is gecorrigeerd voor prijs- en waardeontwikkeling.

Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing geldt als uitgangspunt 100% kostendekking.

De belastingtaken zijn uitbesteed aan Gemeentebelastingen Amstelland. Het gaat om taken op het gebied van uitvoering van de Wet WOZ, de heffing en invordering van de onroerende zaakbelastingen, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten, afvalstoffenheffing, rioolheffing, hondenbelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting, watertoeristenbelasting en de Bedrijveninvesteringszones (BIZ).

In de onderstaande tabel is een samenvatting opgenomen van de lokale heffingen.

De onroerende zaakbelastingen (OZB) is een algemene heffing. De opbrengst komt ten goede aan de algemene middelen. De opbrengst wordt bepaald bij de vaststelling van de begroting en berekend op basis van de totale WOZ-waarden van de objecten in de gemeente. De opbrengst van 2017 wordt aangepast aan de inflatie. Er vindt vervolgens een correctie plaats naar aanleiding van de waardeontwikkeling van de objecten in de gemeente per peildatum 1 januari 2017. De peildatum 1 januari 2017 geldt voor het belastingjaar 2018. Het tarief wordt bepaald door de gewenste opbrengst te delen door de totale WOZ-waarde. 

De rioolheffing wordt geheven van eigenaren van woningen en niet-woningen. Bij een waterverbruik boven de 300 m³ ontvangt de gebruiker een aanslag voor het meerverbruik.  Het tarief voor 2018 is € 205,20 (2017: € 202,80) en voor het meerverbruik boven de 300 m³ € 0,80 per m³  (2017: € 0,80). Het uitgangspunt voor de heffing is 100% kostendekkende tarieven.

Toelichting:

De dekkingsgraad voor de rioolheffing is 99% zonder de inzet van de voorziening rioolheffing. Na inzet van deze voorziening is de dekkingsgraad 100%.

Het Gemeentelijk Rioleringsplan 2018 - 2022 is de basis voor de uitvoering. Voor meer informatie over riolering verwijzen we u naar de paragraaf kapitaalgoederen en de investeringsrapportage waarin de rioolinvesteringen staan vermeld. 

De afvalstoffenheffing wordt geheven van gebruikers van eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens en recreanten. 

Toelichting:

De dekkingsgraad voor de afvalstoffenheffing is 96% zonder de inzet van de voorziening afvalstoffenheffing. Na inzet van deze voorziening is de dekkingsgraad 100%. 

In 2018 is de inzameling en het transport van GFT-, rest- en PMD-afval opnieuw aanbesteed. Deze Europese aanbesteding (met 10 andere Utrechtse gemeenten) heeft geleid tot een contract met een nieuwe inzamelaar met ingang van 1 januari 2019 voor een periode van 4 jaar.

De gemeente heft Precariobelasting op nutsnetwerken (ondergrondse kabels en leidingen) op basis van de geldende overgangsregeling. Die houdt in dat nog tot 1 januari 2022 precariobelasting mag worden geheven. Het tarief mag maximaal het tarief zijn dat op 10 februari 2016 gold.

Begin 2018 is op basis van een initiatiefvoorstel door 3 raadsfracties door de gemeenteraad besloten om de inwoners (via een bestemmingsreserve precario) te compenseren voor de door Vitens 1 op 1 aan haar klanten doorberekende precariobelasting, verhoogd met bijkomende kosten, op het waterleidingnetwerk. Het initiatiefvoorstel beoogt teruggave van € 553.000 (+ bijkomende kosten) per jaar aan inwoners in onze gemeente als compensatie voor de heffing van het waterleidingnetwerk in tot en met 2021. Daarnaast is al eerder, bij de bestuurlijke behandeling van de Kadernota 2018, een amendement aangenomen om de komende jaren € 1 mln. terug te geven aan inwoners en bedrijven als compensatie voor de doorbelaste precariobelasting op gas- en electriciteitsnetwerken.

In 2018 is aan inwoners, bij de aanslag gecombineerde gemeentelijke belastingen, een compensatie verstrekt van € 80,00. Dit betrof de compensatie van de precariobelasting op gas- en electriciteitsbedrijven. In de loop van 2018 heeft verdere uitwerking plaatsgevonden van de gehele compensatieregeling, die in de uitvoering uiteindelijk zijn beslag heeft gekregen in 2019.

Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit van Groningen vergelijkt periodiek onder andere de diverse lokale lasten met elkaar. Het COELO brengt hierover jaarlijks de 'Atlas van lokale lasten' uit, met daarin informatie over alle gemeenten in Nederland.

In de gemeentelijke woonlasten van een meerpersoonshuishouden met een eigen woning is begrepen de onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In onderstaande tabel is vermeld de woonlasten van de  laagste, de hoogste, de gemiddelde gemeente en die van de gemeente De Ronde Venen. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat in 2018 € 80 compensatie is verstrekt als teruggave precariobelasting. Rekening houdend met deze teruggave bedraagt de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in 2018 € 652 in plaats van € 732.  Met deze teruggave is in de landelijke vergelijking geen rekening gehouden. 

Niet iedere inwoner van De Ronde Venen is in staat om de gemeentelijke belastingen en rechten te betalen. Onder bepaalde voorwaarden kan kwijtschelding worden verleend voor onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting. 

Voor kwijtschelding van lokale heffingen is € 103.000 besteed in 2018. Dit was in 2017 € 105.000. De kosten van kwijtschelding zijn opgenomen bij programma 6 Sociaal domein, onderdeel gemeentelijk armoedebeleid.

De financiële positie van de gemeente De Ronde Venen is gezond. Dit blijkt onder meer uit de relatie tussen de risico's en de mogelijkheden om deze op te vangen, de structurele exploitatieruimte en de afname van de boekwaarden van grondexploitaties.

We willen bereiken dat er sprake is van een gezonde financiële positie om voldoende slagkracht te hebben voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Dat vergt niet alleen een structureel sluitende begroting, maar ook voldoende weerstandscapaciteit in relatie tot de risico's. Informatie over de financiële positie, het weerstandsvermogen en de risico's zijn beschreven in deze paragraaf.

Landelijk is bepaald dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing vijf kengetallen worden opgenomen. De kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de jaarrekening of de balans en helpen bij het beoordelen van de financiële positie. Deze kengetallen hebben geen functie als normeringsinstrument, maar zijn juist bedoeld om de gemeentelijke financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken en de onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten.

Om meerjarig inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de financiële kengetallen zijn naast de cijfers van 2018 ook die van de jaren 2015 tot en met 2017 opgenomen.

1. Netto schuldquote 

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De schuldpositie neemt af van 84% in 2015 naar 63% in 2017. Deze daling is vooral te danken aan de verkoopopbrengsten van de bouwgronden in exploitatie. Hierdoor zijn er geen nieuwe leningen aangegaan in 2016, 2017 en 2018 en zijn de geplande aflossingen gedaan. Ten opzichte van 2017 is er sprake van een stijging met 6% van 57% naar 63%. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de baten ten opzichte van 2017 zijn afgenomen met € 6,3 mln. 

Ook de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, zoals Het startersfonds SVn, vertoont hetzelfde beeld.

2. Solvabiliteitsratio

Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit kengetal vertoont een gunstig beeld.

3. Structurele exploitatieruimte

Ook voor deze indicator geldt: hoe hoger het percentage, hoe beter. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten geeft meer slagkracht om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld salarissen, afschrijvingen, rente en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen.

4. Grondexploitatie

De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. In de periode 2015 - 2018 is dankzij verkopen de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie fors gedaald. De verwachting is dat deze daling zich voortzet naar de jaren 2019 - 2022.

5. Belastingcapaciteit

Het kengetal belastingcapaciteit geeft weer hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde van alle gemeenten. Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten exact het landelijk gemiddelde zijn. Een lager percentage dan 100% betekent dat de woonlasten per huishouden lager zijn dan het landelijk gemiddelde en dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze.

Door een teruggave van € 80 per huishouden in 2018 daalt het percentage ten opzichte van 2017.

Bij het behandelen van de Kadernota 2018 is een amendement aangenomen om te komen tot een investeringsplafond voor investeringen met een maatschappelijk nut. Door aanpassing van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten zorgen deze investeringen namelijk voor nieuwe kosten van afschrijvingen en rente in het meerjarenperspectief.

Door onszelf een norm op te leggen die gebaseerd is op het investeringsvolume in relatie tot de onbenutte belastingcapaciteit ontstaat automatisch een waarschuwingsmechanisme. Dit mechanisme houdt in dat naarmate er minder onbenutte belastingcapaciteit is – en dus minder mogelijkheden om meer inkomsten te genereren – er minder risico’s genomen kan worden op het gebied van investeringen. Als maatstaf voor het investeringsvolume werkt daarbij het beste om uit te gaan van de totale boekwaarde van investeringen met een maatschappelijk nut. Immers, de boekwaarde en daarmee het risico voor de gemeente loopt ieder jaar per investering af. Zo ontstaat er bij een continu onderhoudscyclus steeds ruimte voor vervangingsinvesteringen.

Aangezien we vanaf 2017 begonnen zijn met het activeren van investeringen met een maatschappelijk nut is er nog geen sprake van een continu niveau. Het is niet aannemelijk dat de raad besluit om in enig jaar de volledige onbenutte belastingcapaciteit in te zetten. Daarom is deze belastingcapaciteit op 50% gesteld maal de factor 7.

We zijn de eerste gemeente die een investeringsplafond koppelen aan de onbenutte belastingcapaciteit. Om ervaring op te doen zal in 2021 het investeringsplafond worden herijkt.

De komende jaren staan diverse investeringen met een maatschappelijk nut gepland waardoor het verschil tussen investeringsplafond en de boekwaarde van deze investeringen naar elkaar groeit. Deze ontwikkeling zal meer zichtbaar zijn in de begroting 2019 - 2022.

In december 2017 heeft de raad het Treasurystatuut 2018 - 2021 vastgesteld. Hierin is opgenomen dat in zowel de verantwoording als in de begroting inzicht wordt verstrekt tussen de relatie tussen de omvang van afschrijvingen en die van aflossingen. 

Vanuit financieel oogpunt is het verstandig dat de kosten van afschrijvingen ongeveer gelijk zijn aan die aflossingen. Echter uit de grafiek blijkt dat in de jaren 2015 tot en met 2018 de afschrijvingen lager zijn dan die aflossingen. Dit heeft vooral te maken met de 'voorfinanciering' van bouwgronden in exploitatie. Vanaf 2022 eindigen de bouwgronden in exploitatie en dan ontstaat een zuiver verband tussen de afschrijvingen en de aflossingen. Door het inzetten van een plafond voor investeringen met een maatschappelijk nut en het aantrekken van leningen met een lange looptijd ontstaat vanaf 2033 een positieve geldstroom doordat de afschrijvingen hoger zijn dan de aflossingen.

De weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel van middelen en mogelijkheden om niet begrote, onvoorziene en (mogelijk) materiële kosten te dekken. De weerstandscapaciteit kan structureel en incidenteel van aard zijn. Incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit het vermogen van de gemeente om eenmalige risico’s te dekken, zonder dat dit invloed heeft op het bestaande beleid. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die permanent kunnen worden ingezet om risico’s af te dekken zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van het beleid.
 

Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar. Dit gevolg kan zowel een kans (positief) als een bedreiging (negatief) vormen. Beleidswensen worden niet als risico benoemd. 

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen afdoende beheersmaatregelen zijn getroffen en die een materieel effect kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente. We hebben de laatste jaren een verbeterslag doorgevoerd met betrekking tot deze paragraaf. Bij verschillende P&C-documenten worden de risico's geactualiseerd en het effect op het weerstandsvermogen bepaald.

De middelen waarover de gemeente De Ronde Venen kan beschikken per 31 december 2018 om niet begrote kosten te dekken zijn weergegeven in onderstaande tabel.

1.     Begrotingsresultaat 2018

Na het verwerken van de raadsbesluiten tot en met december 2018 is rekening gehouden met een positief begrotingsresultaat van afgerond € 50.000. Dit saldo sluit aan met de 2e bestuursrapportage 2018.

2.     Algemene reserve

De algemene reserve is het niet-bestemde deel van het eigen vermogen van de gemeente. Dat betekent niet dat dit vermogen geen functie heeft. De algemene reserve speelt een belangrijke rol in de weerstandscapaciteit van de gemeente. Voor het gebruik van deze reserve is – net zoals voor andere reserves – een specifiek raadsbesluit vereist. Op 31 december 2018 heeft de algemene reserve een omvang van afgerond € 23,6 mln.

3.     Onbenutte belastingcapaciteit

De gemeente kan structureel (extra) middelen genereren door belastingen te verhogen en heffingen meer kostendekkend te maken (voor zover daar nog mogelijkheden voor bestaan). Het structureel genereren van extra middelen kan worden ingezet om de weerstandscapaciteit te versterken. De belastingruimte is hoofdzakelijk te vinden bij de onroerende zaakbelasting, omdat kostendekkende tarieven het uitgangspunt is bij de rioolheffing en afvalstoffenheffing.

De onbenutte belastingcapaciteit is afgeleid uit de norm die het Ministerie van Binnenlandse Zaken hanteert voor het aanvragen van financiële steun ex artikel 12. Voor 2018 is deze capaciteit € 6,9 mln.

4.     Stille reserves

De stille reserves worden gevormd door de eigendommen die niet voor de publieke taak zijn waarvan de taxatiewaarde hoger ligt dan de boekwaarde.  De omvang van de stille reserves is afgerond € 3.900.000 per 31 december 2018. Zie hiervoor ook de paragraaf Grondbeleid. De gemeente bezit ook aandelen van de BNG en Vitens. Deze kunnen op termijn verkocht worden. Doordat de aandelen van deze partijen in het bezit zijn van het Rijk, provincies en gemeenten is hiervoor geen ‘markt’. Hierdoor wordt volstaan met een melding in deze paragraaf.

5.     Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

De beschikbare weerstandscapaciteit is € 34.450.000 voor het jaar 2018. Hiervan heeft € 6.900.000 een structureel karakter en € 27.550.000 een incidenteel karakter.

In het onderstaande overzicht is de top tien van de totale risico inventarisatie opgenomen.

Ten opzichte van de begroting 2019 zijn er nieuwe risico's toegevoegd aan de inventarisatie. Dit betreft onder andere de toetreding tot de gemeenschappelijke regeling Stichtse Groenlanden en diverse juridische dossiers. De totale risico inventarisatie wordt vertrouwelijk beschikbaar gesteld. In de programmabegroting 2020 vindt een volgende actualisatie van de risico's plaats.

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de risico's waarvoor geen afdoende beheersmaatregelen zijn getroffen en die een materieel effect kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente.

Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit/ risico's = € 34.450.000  / € 4.770.000  = 7,2. Dit ratio wordt landelijk gezien als "uitstekend" beoordeeld.

De gemeentelijke  kapitaalgoederen, zoals wegen, de openbare verlichting, de riolering en het water, het openbaar groen en onze gemeentelijke gebouwen zijn van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer, vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is bovendien noodzakelijk om kapitaalvernietiging te voorkomen.

In 2018 zijn op basis van het wegenbeheerplan en het gemeentelijk rioleringsplan diverse investeringen aan de wegen en riolering  uitgevoerd en heeft voor het areaal geleid tot een kwaliteitsimpuls.

Doelstelling van deze paragraaf is u inzicht te geven in de beleidskaders, ontwikkelingen, in 2018 uitgevoerde werken en de daarmee samenhangende investerings- en exploitatiekosten van onze kapitaalgoederen.

In de raad van 21 december 2017 is het wegenbeheerplan 2018 - 2022 vastgesteld. Dit wegenbeheerplan is opgesteld op basis van assetmanagement en is de leidraad voor het wegenbeheer in de periode 2018-2022. Jaarlijks wordt er een risicoanalyse opgesteld om de (nieuwe) prioritering voor het wegenonderhoud op te stellen. Onder het onderdeel wegen vallen ook de civieltechnische kunstwerken. In 2018 is gestart met het opstellen van een beheerplan civieltechnische kunstwerken, waarin wordt ingegaan op het beheer en onderhoud van bruggen. Aandachtspunt bij dit plan is in ieder geval de ARBO-veiligheid van de beweegbare kunstwerken.

In 2018 hebben er werkzaamheden plaatsgevonden aan de volgende wegen:

• Achter de Kerken Abcoude;
• Herenweg Wilnis;
• Heulweg Vinkeveen;
• Reigerstraat Vinkeveen;
• Hoofdweg Waverveen (1e deel rijbaan tussen N201 en Cliffordweg) is voorbereid en gaat in 2019 van start;
• Pastoor Kannelaan Wilnis is voorbereid. De werkzaamheden gaan in 2019 van start.

Daarnaast is het dagelijks klein onderhoud aan wegen uitgevoerd.

Voor de kunstwerken  speelde er in 2018 het volgende:

• Dorpsbrug Baambrugge is vertraagd. De verbreding van de Dorpsbrug Baambrugge zal in 2019 worden uitgevoerd;
• Dorpsbrug Abcoude wordt als gevolg van de vertraging van de Dorpsbrug Baambrugge uitgevoerd in 2019.

De exploitatiekosten van wegen, bruggen en openbare verlichting 2018 bedragen € 6,0 miljoen en staan verantwoord in programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat. De kosten van de uitgevoerde investeringen 2018 voor wegen en openbare verlichting bedragen € 4,6 miljoen. Verwezen wordt naar de investeringsrapportage en de toelichting op de balans.

Een goede riolering draagt bij aan de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Met het gemeentelijk rioleringsplan van 30 november 2017 geeft de gemeente aan hoe zij op een doelmatige manier omgaat met de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater.

Het aanbrengen van een nieuwe binnenzijde (relinen) in de riolering in Hofland-Noord en Abcoude is uitgevoerd. Tevens is in uitvoering meerjarig project voor het vervangen van de elektrotechnische installatie van minigemalen van de drukriolering in het buitengebied.