Meer
Publicatiedatum: 19-09-2019

Inhoud

Programma onderdelen

Aanbiedingsnota

Bestuurlijke aanbieding

Geachte raadsleden,

 

Met genoegen bied ik u de Programmabegroting 2020 aan, de tweede begroting van deze coalitieperiode. Deze begroting is een uitwerking van de door u vastgestelde Kadernota 2020. In de Kadernota 2020 heeft u als raad op hoofdlijnen de kaders en de koers geformuleerd voor het jaar 2020 en het meerjarenperspectief 2021 – 2023.

 

Deze begroting beschrijft welke doelen, resultaten en ambities de gemeente volgend jaar en de jaren daarna nastreeft. Het coalitieakkoord ‘Verbindend, innovatief en ondernemend, met de blik naar buiten’ legt hiervoor de basis. Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Welke acties zijn daaraan verbonden? Welk resultaat gaan we hiervan terugzien? Wat uiteraard niet in deze begroting mag ontbreken, is welke kosten en opbrengsten hiertegenover staan.

 

Graag gaan we als college met u als raad hierover in gesprek. Daarbij is het van belang om een goed debat te hebben over de langetermijndoelstellingen. Tegelijkertijd moeten de acties voor volgend jaar concreet zijn. Alleen op die manier kunnen we aan het einde van het jaar goed evalueren hoe de begroting is uitgevoerd.

 

Wij kijken uit naar het debat met uw raad over onze ambities als gemeentebestuur in 2020.

 

Namens het college van De Ronde Venen

Alberta Schuurs

Wethouder Financiën

Leeswijzer

De opzet van de begroting 2020 bevat de volgende onderdelen:

  • Aanbiedingsnota
  • Domeinen
  • Paragrafen
  • Financiële begroting

 

Aanbiedingsnota

In de Aanbiedingsnota vermeldt het college van burgemeester en wethouders de beleidsmatige en financiële hoofdlijnen.

 

Domeinen

Net als de vorige begroting rangschikt de begroting 2020 de beleidsdoelstellingen naar drie domeinen. Per domein staan de volgende onderdelen vermeld: de visie, doelstelling, acties, indicatoren en de bijdragen van verbonden partijen om de beoogde resultaten te bereiken.

 

De financiële informatie voor de vergelijkbaarheid is volgens de opzet van 2019, conform de wens van de auditcommissie. In de tabellen voor de domeinen kunnen geringe afrondingsverschillen zichtbaar zijn. Dat heeft te maken met het feit dat wij in de presentatie de financiële gegevens afronden op een veelvoud van duizend euro. 

 

Met het doel het inzicht in de incidentele baten en lasten te vergroten, hebben wij bij de domeinen een apart overzicht toegevoegd.

 

Paragrafen

De opgenomen paragrafen in de begroting zijn een wettelijk verplicht onderdeel. Uitzondering hierop vormt de paragraaf subsidies. Het gaat bij de paragrafen telkens om onderwerpen met een groot financieel belang. Weergave daarvan op een centrale plek in de begroting waarborgt een goede informatievoorziening over deze onderwerpen en maakt de informatie inzichtelijk.

 

Financiële begroting

De financiële begroting bevat informatie vanuit verschillende invalshoeken. Daarbij geven we onder meer inzicht in het verwachte verloop van investeringen, reserves, voorzieningen en het Sociaal Domein. Daarnaast hebben we gedetailleerde informatie opgenomen over bijvoorbeeld beleids- en autonome ontwikkelingen.

Beleidsmatige samenvatting

Iedere Programmabegroting bevat jaarlijks een aantal kernthema’s. Andere algemene thema’s keren jaarlijks terug. Voorbeelden zijn de gemeentefinanciën, de arbeidsmarkt, de zorg en het onderwijs. Daarnaast zijn er thema’s die door nieuwe ambities en beleidsinzichten worden geïntroduceerd in een Kadernota en uiteindelijk hun plek krijgen in de Programmabegroting. Tot slot zijn de ontwikkelingen op landelijk niveau – al dan niet vertaald in nieuwe wetgeving – medebepalend voor de inhoud van een Programmabegroting.

 

Een belangrijke landelijke ontwikkeling is de Omgevingswet, die op 1 januari 2021 in werking treedt. De vervanging van zesentwintig wetten door één nieuwe is de grootste wetswijziging in de geschiedenis. Dit brengt voor gemeenten, provincies en waterschappen de nodige veranderingen met zich mee. In 2020 treffen we de nodige voorbereidingen voor een vloeiende overgang. Zo kunnen we vanaf de ingangsdatum 1 januari 2021 aanvragen voor omgevingsvergunningen in behandeling nemen en onze inwoners van de juiste informatie voorzien.

 

De financieel-economische ontwikkelingen blijven nog altijd positief. De werkgelegenheid en de woningmarkt trekken aan. De positieve ontwikkeling van de economie heeft haar weerslag op de arbeidsmarkt. De groeiende vraag naar personeel zorgt voor krapte op de arbeidsmarkt, die merkbaar is binnen onze gemeentelijke organisatie. Het is momenteel lastig om vacatures (tijdig) te vervullen. Hoe anders was de situatie in het verleden: de weinige vacatures die we hadden, konden rekenen op vele reacties.

 

Kernthema’s

De Programmabegroting bevat onze ambities, zoals die staan vermeld in het coalitieakkoord. We benoemen hieronder zes thema’s die als rode draad door de Programmabegroting 2020 lopen.

 

1. Vernieuwing in het Sociaal Domein

De in 2017 vastgestelde Maatschappelijke Agenda vormt de basis voor de transformatie van het Sociaal Domein in de komende jaren. In 2020 gaan we aan de slag met de inmiddels zes bekende thema’s: meedoen, veilige en prettige leefomgeving, gezond leven, opvoeden met vertrouwen, voor jezelf zorgen en naar elkaar omkijken. Bij (jeugd)zorg, hulp en ondersteuning ligt de nadruk op preventie onder het motto: voorkomen is beter dan genezen. Hierbij zoeken we de samenwerking met maatschappelijke partners, scholen, inwoners én andere afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie. Highlights voor 2020 zijn de aanbestedingen op het gebied van de regiotaxi en de Jeugdhulp- en Wmo-voorzieningen 2021, het opstellen van een nieuw Jeugdbeleidsplan en een gezondheidsnota, en het beter positioneren op de arbeidsmarkt van mensen met een afstand tot die arbeidsmarkt.

 

2. Een duurzame gemeente

Als gemeente hebben we een verantwoordelijkheid voor een duurzame ontwikkeling. Daarom gaan we door met het nastreven en in stand houden van een veilige, schone en gezonde fysieke leefomgeving voor nu en de toekomst. Het Spoorboekje klimaatneutraal 2040 is hiervoor onze leidraad en de uitvoering van de transitieplannen Elektriciteit en Warmte draagt hieraan bij. We willen onze inwoners en ondernemers stimuleren om zelf stappen te ondernemen om actief bij te dragen aan een duurzame samenleving. Dit is onder andere mogelijk door bewoners te stimuleren hun tuin te vergroenen, vaste planten in de openbare ruimte een plek te geven of Tiny Forests aan te leggen. Op die manier werken we op verschillende gebieden en binnen verschillende domeinen aan een duurzame gemeente.

 

3. Een betaalbaar, duurzaam en divers woonaanbod

De Ronde Venen heeft voor nu en de toekomst een woningvoorraad nodig van voldoende kwaliteit, flexibiliteit en omvang. Senioren en jongeren krijgen specifieke aandacht als het gaat om een passend woningaanbod. We zetten in op de doorstroming van jongeren en jonge gezinnen, gelijkvloerse sociale huurwoningen voor senioren en het vinden van nieuwe ontwikkellocaties voor woningbouw. Op die manier willen ervoor zorgen dat onze dorpen een plek zijn voor al onze inwoners. Wij benutten de mogelijkheden om – in de dorpen kleinschalige – woonprojecten te ontwikkelen en kijken daarbij naar mogelijkheden op inbreidingslocaties.

 

4. De Omgevingswet implementeren, opgavegericht en samen met inwoners

In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. De laatste voorbereidingen voor deze nieuwe wetgeving moeten in 2020 plaatsvinden. Hier wordt op alle vlakken aan gewerkt: ICT, juridisch kader en het opleiden van medewerkers. In 2020 ligt de focus op het inrichten van de werkprocessen en de systemen. De aansluiting met het Digitaal Stelsel Omgevingswet is hierbij een belangrijke pijler. De Omgevingswet nodigt uit tot dereguleren en invulling geven aan lokale afwegingsruimte. De afspraken tussen gemeenteraad en college leggen wij ter vaststelling in een raadsvoorstel voor.

 

5. Samen aan de slag

Inwoners, organisaties en maatschappelijke partners nemen deel aan nieuwe initiatieven, zowel binnen het Sociaal Domein als binnen de beleidsterreinen Ruimte en Integrale Veiligheid. Samen met de omgeving, belangengroepen en initiatiefnemers werken we aan de verbetering van de leefomgeving. Denk hierbij aan: de bloemenweiden, pilot bedrijventerrein, zelfstandig (blijven) wonen, actief/sport in de openbare ruimte en verduurzaming. We stimuleren inwoners bij te dragen aan de leefomgeving in hun buurt vanuit de gedachte: samen bereik je meer dan alleen. Om dit te ondersteunen zetten we het inwonerpanel actief in.

 

6. Toekomst gemeentehuis

De plannen om het gemeentehuis te vernieuwen zijn in volle gang en worden uitgewerkt. Verschillende scenario’s worden onderzocht, waarbij we de financiële dekking in ogenschouw nemen. De bouwcommissie, die bestaat uit vertegenwoordigers van alle fracties, blijft in 2020 nauw betrokken bij de ontwikkelingen rondom de toekomst van het gemeentehuis.

Uiteenzetting van de financiële positie

Algemeen

In de uiteenzetting van de financiële positie gaan we in op:

  • Financiële resultaten van de programma’s inclusief hoofdlijnenanalyse;
  • Incidentele baten en lasten;
  • Lokale heffingen en woonlasten;
  • Waar komt het geld vandaan?
  • Waar wordt het geld aan besteed?

Financiële resultaten 2020 - 2023

Hieronder geven we de financiële resultaten 2020 – 2023 weer, volgens dezelfde systematiek als bij de programma's. Hierbij geldt dat + = toename kosten of verlaging van de inkomsten en - = afname kosten of verhoging van de inkomsten. Een negatief begrotingsresultaat betekent een begrotingsoverschot en een positief begrotingsresultaat betekent een begrotingstekort.

 

We zijn als college blij met de sluitende begroting op de korte termijn. Vanaf 2022 staan we voor een uitdaging. Wij zien het als onze taak om onze financiële basis toekomstbestendig te maken en te houden. De hiervoor in 2019 ingestelde raadswerkgroep wisselt van gedachten over de (financiële) keuzes voor nu en de toekomst. In de Kadernota 2021 presenteren wij voorstellen om de verkenning concreet te vertalen naar onze meerjarenbegroting.

 

  Financiële resultaten 2020 - 2023 - bedragen x € 1.000
    2020 2021 2022 2023
1 Startpositie -399 -721 -170 -795
2 Raadsbesluiten tot en met juni 2019 358 256 260 318
3 Inzet reserves vanuit de raadsbesluiten -83 -5    
4 Mutaties begroting 2020 - 2023:        
4a Beleidsontwikkelingen 3.357 1.430 510 33
4b Inzet reserves voor beleidsontwikkelingen -3.161 -1.052 -495 0
4c Autonome ontwikkelingen -2.533 405 1.201 1.756
4d Inzet reserves voor autonome ontwikkelingen 1.945 -634 553 -77
5 Stelpost nadere verkenning financiële solide basis voor de toekomst - - -1.859 -1.235
6 Begrotingsresultaten (negatief begrotingsresultaat = begrotingsoverschot) -516 -321 0 0

 

De verschillende onderdelen lichten wij op hoofdlijnen toe in deze aanbiedingsnota.

Nog te verwachten financiële ontwikkelingen voor de toekomst

Zoals de Kadernota vermeldt zijn er op verschillende beleidsterreinen nog financiële ontwikkelingen. Zo verwachten we onder andere structurele kosten voor de vernieuwing van het gemeentehuis en het nieuwe beheerplan kunstwerken (bruggen). Onderstaande tabel bevat een overzicht van alle – nu bekend zijnde – ontwikkelingen. De structurele financiële effecten kunnen we nu nog niet exact aangeven en zijn sterk afhankelijk van te maken keuzes, waarbij we nu een indicatie aangeven. De definitieve voorstellen leggen we apart aan u voor.

 

Onderwerp Bedrag Prognose jaar van te verwachte kosten
Onderwijshuisvestingsprogramma PM 2020
N201 PM PM
Beheerplan kunstwerken +/- € 100.000 2021
Handhaving bestemmingsplan Plassengebied

+/- € 160.000  in 2020 / +/- € 260.000 vanaf 2021

2020
Revitalisatie brandweerkazernes PM PM
Implementatie Gemeenschappelijke Gemeentelijke Infrastructuur (GGI) PM PM
Vernieuwing gemeentehuis +/- € 500.000 - € 800.000 2022
Sportaccommodaties PM PM

 

1. Startpositie

De startpositie komt overeen met de meerjarenraming in de Programmabegroting 2019, na besluitvorming door de gemeenteraad. Die vindt u terug op bladzijde tien van de Programmabegroting 2019.

2. Raadsbesluiten tot en met juni 2019

Na het vaststellen van de begroting 2019 heeft de raad besluiten genomen die financiële effecten hebben. Het gaat over de eerste bestuursrapportage 2019 en het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen. De financiële begroting geeft een totaaloverzicht.

3. Inzet reserves vanuit de raadsbesluiten tot en met juni 2019

De raadsbesluiten tot en met juni 2019 hebben financiële effecten die verrekend worden met reserves. Deze worden in mindering gebracht om het structureel begrotingsresultaat weer te geven. Zie hiervoor het overzicht van de raadsbesluiten tot en met juni 2019 in de financiële begroting.

4a/4b. Beleidsontwikkelingen

Op verschillende terrein bestaan ambities, zoals blijkt uit de beleidsmatige samenvatting en de acties in de drie domeinen. Voor deze ambities en de bijbehorende resultaten zijn financiële en personele middelen nodig. Het gaat onder meer om aanpassingen in de leefomgeving (groenbeheer), intensiveringen binnen het Sociaal Domein en diverse ontwikkelingen binnen onze dienstverlening. De financiële toelichting van de drie domeinen maakt de kosten van de beleidsontwikkelingen zichtbaar. Diverse beleidsontwikkelingen hebben een incidenteel karakter. Deze worden verrekend met de reserves. De financiële begroting bevat een overzicht met een toelichting van alle beleidsontwikkelingen.

De nota Kunst en Cultuur staat geagendeerd voor de raadsvergadering van september 2019. De budgetten hiervoor in deze begroting hebben wij opgenomen onder voorbehoud van vaststelling.

4c/4d. Autonome ontwikkelingen

In de autonome ontwikkelingen hebben wij de rijksbijdragen, de prijs- en volumeontwikkelingen en de opbrengsten leges omgevingsvergunningen opgenomen. Incidentele baten en lasten worden verrekend met de reserves, evenals een deel van de autonome ontwikkelingen. De financiële begroting bevat een totaaloverzicht van de inzet van reserves.

 

  Overzicht autonome ontwikkelingen - bedragen x € 1.000        
Nr. Omschrijving 2020 2021 2022 2023
1 Dankzij de uitkomsten van de meicirculaire 2019 nemen de rijksbijdragen toe. Hierover is al informatie verstrekt via een raadsinformatienota. -1.060 -950 -20 -30
2 Dit betreft een actualisatie van de leges omgevingsvergunningen 2020 - 2023. -144 -857 188 -208
3 Autonome loon, prijs- en volumeontwikkelingen zorgen voor een nadeel in de periode 2020 - 2023. Dit wordt mede veroorzaakt door vaststelling van de nieuwe CAO gemeenten (2019 - 2020). 1.388 1.550 1.444 1.641
4 Door vooral ontwikkelingen in de omvang van investeringen en het afronden van lopende investeringen ontstaan mutaties in de kosten van afschrijvingen en rente. -772 28 142 276
  Subtotaal -588 -229 1.754 1.679
5 Onder meer de tussentijdse winstneming van de grondexploitaties (voornamelijk in 2020) zorgt voor een exploitatievoordeel in de komende jaren. Dit voordeel wordt verrekend met de inzet van reserves. -1.945 634 -553 77
  Totaal -2.533 405 1.201 1.756

 

Aandachtspunt bij de geprognotiseerde opbrengst leges omgevingsvergunningen

Uitgangspunt bij de prognoses van de opbrengst is het reëel ramen op basis van de kennis van nu, met inachtneming van een reële planning. De opbrengstraming is voor een belangrijk deel opgesteld voor projecten van particulieren. De gemeente is hier in hoge mate afhankelijk van externe initiatiefnemers. Daarnaast hangen de legesinkomsten af van de nog vast te stellen ontwikkelstrategie ruimtelijke verkenning en marktontwikkelingen. Er is nog geen rekening gehouden met de (mogelijke) financiële effecten van de Omgevingswet en de Wet Private Kwaliteitsborging.

De rechterlijke uitspraak waarin het Programma Aanpak Stikstof (PAS) strijdig wordt geacht met de Wet Natuurbescherming, kan gevolgen hebben voor de voortgang van lokale bouwprojecten. Wat de effecten zijn van deze uitspraak op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau is nog onduidelijk. Stagnatie in vergunningverlening voor bouwactiviteiten heeft een negatieve invloed op de geprognotiseerde legesopbrengsten.

5/6. Stelpost en begrotingsresultaten

De begrotingsresultaten laten voor 2020 en 2021 een positief beeld zien. Voor 2022 en daarna wordt een verkenning uitgevoerd voor (financiële) keuzes voor nu en voor de toekomst.

Incidenteel en structureel begrotingsresultaat 2020

Het onderscheid tussen structurele en incidentele resultaten is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering. Uit onderstaand overzicht blijkt dat per saldo € 108.000 incidenteel effect in 2020 is geraamd. Vervolgens is dit effect verrekend met de inzet van reserves.

 

Incidenteel en structureel resultaat 2020 (bedragen x € 1.000)
  Incidenteel Structureel Totaal
Lasten 15.551 84.841 100.392
Baten -15.443 -84.683 -100.126
Saldo 108 158 266
Inzet reserves -108 -674 -782
Resultaat na inzet reserves 0 -516 -516

 

De financiële begroting bevat een overzicht van incidentele baten en lasten, met vermelding van de onderwerpen en de bedragen.

Lokale heffingen en woonlasten

De onroerendezaakbelasting (ozb), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing vormen samen de woonlasten. Ter vergelijking geven we de woonlasten over het jaar 2019 van onze gemeente weer, evenals van onze buurgemeenten. Voor de periode 2019 – 2021 bedraagt de teruggave precario jaarlijks veertig euro. De teruggaaf precario water in 2020 verrekent Vitens rechtstreeks en wordt niet in mindering gebracht op de aanslag gemeentelijke belastingen.

 

Woonlasten meerpersoonshuishouden

Belasting-

plichtige

2019 2019 2019 2019 2019 2020
    Amstelveen Diemen Uithoorn Ouder Amstel De Ronde Venen De Ronde Venen
               
Onroerende zaakbelasting - bij gemiddelde WOZ waarde Eigenaar 270 240 311 282 306 310*
Rioolheffing Eigenaar 204 206 244 284 210 213
Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden) Gebruiker 246 337 264 257 224 269
Subtotaal voor verrekening   720 783 819 823 740 792
Teruggaaf precario gas en elektra (t/m 2021) Huishouden         -40 -40
Teruggaaf precario water Huishouden         -141 -
Totaal           559 752

*onder voorbehoud van vaststelling van het definitieve heffingspercentage in december 2019.

 

De tabel toont, naast een vergelijking voor de doelgroep eigenaren, een vergelijking voor de huurders. Hieruit blijkt dat voor deze doelgroep de woonlasten in 2020 stijgen ten opzichte van 2019. De oorzaak hiervan is een stijging van de afvalstoffenheffing.

 

Woonlasten gebruiker (huurder)

Belastingplichtige

2019

2020

 

 

 

 

Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden)

Gebruiker

224

269

Teruggaaf precario (t/m 2021)

  -40 -40

Totaal

 

 184

229

Ontwikkeling algemene reserve

De algemene reserve is een belangrijke buffer voor het opvangen van risico's en incidentele kosten. De reserve wordt vooral gevoed door rekeningresultaten en winsten uit de grondexploitaties. Onze verwachting is dat vanaf 2022 de rekeningresultaten de enige financiële voedingsbron zijn voor de algemene reserve.

 

 

Belangrijk voor de reservepositie is de aanpassing van de afschrijvingstermijn van schoolgebouwen van zestig naar veertig jaar. Als gevolg hiervan daalt de algemene reserve na 2023 met 1,9 miljoen euro.

Waar komt het geld vandaan?

Voor de uitvoering van onze taken ontvangt de gemeente vanuit verschillende bronnen opbrengsten. De verwachting is dat we 107,1 miljoen euro ontvangen in 2020.

 

De grootste bijdrage, 49 procent, komt van het Rijk in de vorm van de algemene uitkering. De overige 51 procent heeft vooral betrekking op grondverkopen, lokale heffingen en de inzet van reserves. 

 

 

Onder de overige middelen vallen inkomsten zoals huren van maatschappelijk vastgoed, rente en dividend.

 

Onder de retributies, leges en overige belastingen vallen de opbrengsten voor het verstrekken van paspoorten, rijbewijzen en omgevingsvergunningen, en voor het ophalen van afval en het gebruik van het riool.

Waar wordt het geld aan besteed?

De bestedingen voor 2020 zijn geraamd op 107,1 miljoen euro, inclusief 0,5 miljoen begrotingsresultaat.

 

In het Sociaal Domein zijn taken opgenomen zoals onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer, inkomensregelingen, re-integratie, jeugdhulp en volksgezondheid.

 

Taken zoals straatreiniging, wegen, economische promotie, riolering, afval, milieubeheer, ruimtelijke ordening, grondexploitaties en wonen en bouwen zijn opgenomen in het domein Economie, wonen en fysieke leefomgeving.

 

Onderwerpen zoals openbare veiligheid, bestuur, burgerzaken, bedrijfsvoering en heffing van belastingen zijn opgenomen in het domein Veiligheid, dienstverlening en financiën.

 

 

Bestedingen 2020